Không còn chỉ được nhắc đến như “Đệ nhất danh trà” của Việt Nam, Thái Nguyên sau sáp nhập đang từng bước tái định vị trên bản đồ du lịch với một cấu trúc sản phẩm hoàn toàn mới: du lịch hồ, nghỉ dưỡng sinh thái, văn hóa bản địa và trải nghiệm cộng đồng. Từ Hồ Núi Cốc đến Hồ Ba Bể, từ những resort nghỉ dưỡng cao cấp đến các homestay nép mình dưới chân núi, địa phương này đang cho thấy cách làm du lịch bài bản hơn, có chiến lược hơn và bám sát nhu cầu thị trường hiện đại.
Hồ Ba Bể mang đến trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa bản địa và sinh thái cộng đồng
Trong chiến lược ấy, vai trò điều phối của cơ quan quản lý, công tác xúc tiến quảng bá và sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng dân cư đang tạo nên một hệ sinh thái du lịch mới cho vùng trung du miền núi phía Bắc.
Theo báo cáo của Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, chỉ tính từ đầu năm đến ngày 7/5/2026, đơn vị đã biên tập 81 tin, bài; 411 ảnh quảng bá và 54 video clip đăng tải trên hệ sinh thái số của ngành du lịch tỉnh, thu hút hơn 2,4 triệu lượt tiếp cận và truy cập.
Khi Thái Nguyên không còn chỉ có chè
“Hồ trên núi – Trà trong mây” không đơn thuần là khẩu hiệu cho mùa du lịch 2026. Đó là định hướng phát triển sản phẩm mang tính chiến lược của Thái Nguyên trong giai đoạn mới.
Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên cho biết, trọng tâm quảng bá năm nay sẽ tập trung vào hai vùng du lịch hồ lớn là Hồ Núi Cốc và Hồ Ba Bể, kết hợp với các sản phẩm du lịch cộng đồng gắn văn hóa trà và văn hóa bản địa.
“Sau khi sáp nhập tỉnh, không gian phát triển du lịch của Thái Nguyên rất đa dạng và mở rộng để thu hút nhiều đối tượng khách khác nhau. Hồ Núi Cốc là điểm đến sôi động, hiện đại với nhiều khu vui chơi giải trí và dự án lớn đang được đầu tư. Trong khi đó, Hồ Ba Bể mang đến trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa bản địa và sinh thái cộng đồng. Hai khu du lịch này không cạnh tranh mà bổ trợ cho nhau”, bà Đỗ nhấn mạnh.
Đây được xem là bước chuyển đáng chú ý trong tư duy phát triển du lịch của địa phương. Nếu trước đây Thái Nguyên chủ yếu gắn với du lịch về nguồn, ATK hay văn hóa trà, thì nay địa phương đang chủ động mở rộng “biên độ trải nghiệm”, hướng tới nhiều phân khúc du khách hơn.
Một bên là Hồ Núi Cốc với hệ sinh thái nghỉ dưỡng, giải trí và bất động sản du lịch cao cấp đang hình thành mạnh mẽ. Một bên là Hồ Ba Bể – nơi vẫn giữ được vẻ nguyên sơ, văn hóa bản địa và nhịp sống cộng đồng.
Sự kết hợp này giúp Thái Nguyên sở hữu hiếm có một “trục du lịch kép”: vừa có khả năng phục vụ nghỉ dưỡng cao cấp, vừa đáp ứng xu hướng du lịch trải nghiệm, chữa lành và du lịch xanh đang lên ngôi.
Ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên cho biết, sau sáp nhập, địa phương đang sở hữu dư địa phát triển du lịch rộng lớn hơn trước rất nhiều, đặc biệt khi hai khu du lịch nổi tiếng Hồ Núi Cốc và Hồ Ba Bể cùng nằm trong một không gian phát triển thống nhất.
Theo ông Thu, chiến lược của tỉnh trong giai đoạn tới là tập trung xây dựng hai khu du lịch này trở thành trục động lực, tạo nên hệ sinh thái sản phẩm đa dạng từ nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp đến du lịch sinh thái, cộng đồng và trải nghiệm văn hóa bản địa.
“Với việc hai khu du lịch nổi tiếng này ‘về chung một nhà’, Hồ Núi Cốc và Hồ Ba Bể không còn được nhìn như hai điểm đến riêng lẻ mà trở thành hai mảnh ghép bổ trợ cho nhau”, ông Nguyễn Chu Thu nhấn mạnh.
Hồ Ba Bể và “vốn quý” từ sự nguyên bản
Trong chương trình Famtrip – Presstrip “Thiên đường du lịch hồ trên núi”, nhiều doanh nghiệp lữ hành thừa nhận họ bất ngờ với vẻ đẹp và tiềm năng chưa được khai thác hết của Hồ Ba Bể.
Thuộc hệ sinh thái Vườn quốc gia Ba Bể, hồ được công nhận là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới. Những địa danh như động Puông, thác Đầu Đẳng, ao Tiên, đảo Bà Góa… tạo nên hệ sinh thái sơn thủy đặc sắc hiếm có ở miền Bắc.
Nhưng điều giữ chân du khách không chỉ là cảnh quan.
Đó còn là đời sống văn hóa của cộng đồng người Tày, Dao, Nùng, Mông… với những ngôi nhà sàn, điệu hát then, những bữa cơm bản địa và nhịp sống chậm đặc trưng vùng hồ.
Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên tổ chức chương trình Famtrip – Presstrip “Thiên đường du lịch hồ trên núi” nhằm tăng cường kết nối và quảng bá du lịch Thái Nguyên
Anh Đặng Văn Hùng, chủ Ba Bể Farmstay tại thôn Cốc Tộc, xã Ba Bể cho rằng chính sự dân dã, nguyên sơ là “tài sản” lớn nhất của du lịch Ba Bể.
“Làm du lịch thì muôn hình muôn vẻ, nhưng với bản thân tôi vẫn hướng về thiên nhiên hơn. Trên núi thì cần sự dân dã nhưng đầy đủ. Khách đến đây thích chính cái không gian gần gũi với tự nhiên ấy”, anh Hùng chia sẻ.
Cơ sở lưu trú của anh được xây dựng theo hướng gần gũi môi trường với mái lá, tường ốp vỏ cây, bàn đá mộc mạc. Sau nhiều năm đầu tư, tổng vốn lên tới khoảng 8 tỷ đồng, trong đó gần một nửa là vốn vay ngân hàng.
Không chỉ đầu tư cơ sở vật chất, anh Hùng còn chủ động học cách làm du lịch hiện đại: gửi email tới doanh nghiệp lữ hành, mở kênh đặt phòng trực tuyến, quảng bá trên mạng xã hội và xây dựng thêm các sản phẩm trải nghiệm bản địa như soi cá đêm, bắt ếch, trekking vào bản làng.
Theo anh, khách quốc tế đặc biệt thích những trải nghiệm gần gũi thiên nhiên mà ở nước họ không còn nhiều.
“Họ rất thích đi soi cá, bắt ốc, đi bộ vào bản. Có những đoàn ở lại hai đêm chỉ để trải nghiệm cuộc sống vùng hồ”, anh nói.
Ba Bể Farmstay tại thôn Cốc Tộc
Khi người dân trở thành “đại sứ du lịch”
Một trong những điểm dễ nhận thấy tại Ba Bể là sự tham gia ngày càng rõ nét của cộng đồng địa phương trong chuỗi giá trị du lịch.
Gia đình chị Mã Thị Kim Trung ở thôn Bó Lù là ví dụ điển hình. Từ nghề nông truyền thống, gia đình chị chuyển sang kinh doanh các đặc sản địa phương phục vụ du khách như cá nướng, cá khô, tôm và đồ uống giải khát. Chồng chị trực tiếp thả lưới đánh bắt cá tự nhiên trên hồ, còn chị đảm nhiệm sơ chế, nướng và bán cho khách.
Nhờ lượng khách du lịch tăng, những ngày cao điểm gia đình có thể bán 5-6kg cá khô, doanh thu đạt khoảng 800.000 – 1 triệu đồng/ngày. Điều đáng nói là mô hình này không chỉ mang lại thu nhập, mà còn tạo động lực để người dân gìn giữ tài nguyên và văn hóa bản địa. Người dân đánh bắt bằng lưới thủ công thay vì các phương thức tận diệt; phục vụ du khách bằng chính sản vật tự nhiên và câu chuyện đời sống địa phương.
Đây cũng chính là hướng đi mà nhiều điểm đến trên thế giới đang theo đuổi: phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn tài nguyên và nâng cao sinh kế cư dân bản địa.
Hồ Ba Bể thu hút lượng lớn khách du lịch quốc tế
Hồ Núi Cốc và tham vọng nghỉ dưỡng cao cấp
Nếu Ba Bể là lát cắt nguyên sơ của du lịch sinh thái thì Hồ Núi Cốc đang được định vị theo hướng nghỉ dưỡng cao cấp và đô thị du lịch hồ.
Khu vực này hiện thu hút nhiều dự án quy mô lớn như Flamingo Maison 108 Hồ Núi Cốc hay sân golf Tân Thái.
Flamingo Maison 108 Hồ Núi Cốc điểm nhấn mới của dòng du lịch nghỉ dưỡng núi cao cấp
Flamingo Maison 108 được định hướng trở thành quần thể nghỉ dưỡng – dịch vụ – vui chơi giải trí tầm quốc gia, phát triển theo mô hình phân khu gắn với mặt nước và hệ sinh thái hồ. Sau một năm thi công, nhiều hạng mục đã đi vào hoạt động, dự kiến hoàn thành toàn bộ vào năm 2027.
Cùng với đó, sân golf Tân Thái rộng hơn 84ha, tổng vốn đầu tư trên 586 tỷ đồng cũng dự kiến đưa vào khai thác từ tháng 9 năm nay.
Theo giới chuyên môn, sự xuất hiện của các dự án này không chỉ tạo thêm sản phẩm du lịch cao cấp mà còn góp phần thay đổi hình ảnh điểm đến, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
Công tác xúc tiến đang thay đổi cách làm
Điểm khác biệt của du lịch Thái Nguyên giai đoạn này không chỉ nằm ở tài nguyên, mà còn ở cách làm xúc tiến. Thay vì quảng bá dàn trải, địa phương đang chủ động định hình câu chuyện thương hiệu điểm đến theo từng nhóm sản phẩm cụ thể.
Theo Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến quy mô lớn như workshop quảng bá du lịch trên nền tảng số, chương trình Famtrip – Presstrip “Thái Nguyên – Thiên đường hồ trên núi”, tham gia các hội chợ, hội nghị xúc tiến trong nước và liên kết vùng. Đặc biệt, chương trình Famtrip đã thu hút hơn 60 đại biểu là doanh nghiệp lữ hành, cơ quan truyền thông và đơn vị du lịch ba miền tham gia khảo sát thực tế.
Bà Trương Thị Bé Thi, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Hòn Mát (Nghệ An) đánh giá cao cách tổ chức và kết nối du lịch cộng đồng của Thái Nguyên. “Qua chương trình lần này, tôi học hỏi được rất nhiều về cách tổ chức du lịch cộng đồng, sự kết nối điểm đến với người dân bản địa. Đây là những kinh nghiệm có thể vận dụng ngay tại khu du lịch của chúng tôi ở Nghệ An”, bà Thi chia sẻ.
Theo bà, việc sáp nhập Thái Nguyên và Bắc Kạn giúp hình thành hệ sinh thái sản phẩm phong phú hơn, thuận lợi để doanh nghiệp xây dựng tour tuyến liên hoàn thay vì phải tách riêng từng tỉnh như trước.
Sân golf Tân Thái với 18 lỗ tiệu chuẩn quốc tế dự kiến đi vào hoạt động từ tháng 9/2026,
mở thêm cơ hội mới cho loại hình du lịch golf tại Thái Nguyên
Từ tiềm năng đến áp lực nâng cấp hạ tầng
Dù sở hữu nhiều lợi thế, bài toán hạ tầng và chất lượng dịch vụ vẫn là thách thức với du lịch Thái Nguyên.
Ông Ngô Vinh, Giám đốc Công ty Ftour cho rằng Ba Bể đẹp nhưng chưa được khai thác tương xứng. “Tôi đi rất nhiều nơi, kể cả Trung Quốc, nhưng có những hồ không đẹp bằng Ba Bể mà họ làm du lịch rất tốt. Nếu tỉnh quan tâm hơn về hạ tầng, môi trường và cách tổ chức trải nghiệm thì Ba Bể sẽ phát triển rất nhanh”, ông nói.
Ông cũng gợi ý việc chuyển đổi dần sang tàu thuyền sử dụng động cơ điện để giảm tiếng ồn và bảo vệ môi trường sinh thái hồ. Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao của du khách hiện đại đối với du lịch xanh và trải nghiệm bền vững.
Ở góc độ quản lý, Thái Nguyên cũng đang thúc đẩy nhiều giải pháp đồng bộ như tổ chức tập huấn ứng dụng truyền thông số cho cơ sở du lịch, tăng cường liên kết vùng, đầu tư hạ tầng Hồ Núi Cốc, quản lý môi trường tại Ba Bể và tiếp tục mở rộng các hoạt động xúc tiến trong nước.
Định hình một trung tâm du lịch mới của vùng trung du
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên, quý I/2026 địa phương đón hơn 2,6 triệu lượt khách, doanh thu đạt 3.604 tỷ đồng. Riêng dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5, toàn tỉnh đón khoảng 315.000 lượt khách, doanh thu đạt 210 tỷ đồng. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đón 8 triệu lượt khách, doanh thu du lịch khoảng 11.000 tỷ đồng. Những con số này cho thấy du lịch đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của Thái Nguyên. Quan trọng hơn, địa phương đang dần hình thành một mô hình phát triển du lịch có chiều sâu hơn: lấy tài nguyên tự nhiên làm nền tảng, lấy văn hóa bản địa làm bản sắc, lấy xúc tiến thị trường làm động lực và lấy cộng đồng làm trung tâm.
Trong dòng chảy cạnh tranh ngày càng mạnh giữa các điểm đến miền núi phía Bắc, việc Thái Nguyên chủ động định hình “trục du lịch hồ trên núi” có thể trở thành lợi thế khác biệt. Bởi giữa lúc nhiều du khách đang tìm kiếm những trải nghiệm vừa thư giãn, vừa nguyên bản, vừa có chiều sâu văn hóa, thì từ Hồ Núi Cốc đến Hồ Ba Bể, Thái Nguyên đang sở hữu gần như đầy đủ những “mảnh ghép” để bước vào một giai đoạn phát triển mới của du lịch vùng trung du miền núi phía Bắc.
