Cách 2 tháng nữa là tròn một năm TP.HCM sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu để trở thành đô thị lớn nhất cả nước. Thế nhưng, theo ý kiến của giới nghiên cứu, chỉ với quy mô hiện nay là chưa đủ để làm nên một thương hiệu có sức nặng cho TP.HCM mới. Đây là quá trình tái định nghĩa một không gian sống, một trung tâm kinh tế và một biểu tượng phát triển.
Cuộc sáp nhập địa giới hành chính vào tháng 7/2025 đã đưa TP.HCM bước sang một giai đoạn phát triển chưa từng có. Không còn là một đô thị đơn lẻ, Thành phố giờ đây là một siêu đô thị đa cực, hội tụ sức mạnh tài chính, công nghiệp, logistics, đổi mới sáng tạo, văn hóa và kinh tế biển. Với diện tích hơn 6.700km², dân số hơn 14 triệu người và đóng góp gần 25% GDP quốc gia, TP.HCM bước vào nhóm đô thị có quy mô tầm cỡ khu vực.
Tuy nhiên, theo giới nghiên cứu, cuộc sáp nhập không chỉ là câu chuyện vẽ lại ranh giới hành chính, hợp nhất ngân sách hay tái cấu trúc bộ máy. Đây là quá trình tái định nghĩa một không gian sống, một trung tâm quyền lực kinh tế và một biểu tượng phát triển. Chính điều này khiến việc đi tìm câu trả lời cho việc định vị thương hiệu Thành phố trở nên cấp thiết.
Sau gần một năm hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, siêu đô thị mới cần định vị một thương hiệu mang tính chiến lược.
PGS. Giannina Warren, Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Truyền thông chuyên nghiệp tại Đại học RMIT, cho rằng đô thị không chỉ được đánh giá bằng quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà còn bằng “những gì chúng đại diện”. Thành phố, xét đến cùng, là một “hệ thống được cảm nhận”, tồn tại trong nhận thức, cảm xúc và niềm tin của con người. Quyết định của cư dân, nhà đầu tư, du khách hay nhân tài quốc tế đều dựa trên cả số liệu lẫn bản sắc, giá trị và câu chuyện mà một nơi chốn truyền tải.
PGS. Giannina Warren của Đại học RMIT Việt Nam (ảnh trái) nhận định, việc đánh giá một đô thị không chỉ dựa trên quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà còn bằng “những gì chúng đại diện”.
Theo bà, trong nhiều thập kỷ trước sáp nhập, ba địa phương này đã phát triển với những bản sắc tương đối rõ nét, với TP.HCM là “trái tim” thương mại và dịch vụ năng động, Bình Dương là “cỗ máy” công nghiệp của cả nước, còn Bà Rịa – Vũng Tàu giữ vai trò cửa ngõ cảng biển và kinh tế biển quan trọng. Việc hợp nhất các không gian này dưới một tên gọi chung tạo ra tiềm năng cộng hưởng lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra một câu hỏi không dễ trả lời cho các nhà quản trị: “TP.HCM hiện nay thật sự đại diện cho điều gì?”.
“Quy mô và độ phức tạp gia tăng không đồng nghĩa với việc bản sắc đô thị sẽ tự động hình thành. Ngược lại, nếu thiếu một định vị rõ ràng, siêu đô thị có nguy cơ trở nên mờ nhạt, khó nhận diện, khó ghi nhớ và thậm chí khó tin tưởng hơn, đặc biệt với những người không sinh sống tại đó”, PGS. Giannina Warren nhấn mạnh.
Trên thực tế, trong nhiều năm, hình ảnh TP.HCM chủ yếu gắn với các thông điệp du lịch về sự năng động, trẻ trung và rực rỡ. Những mô tả này phù hợp với một đô thị đang chuyển mình, nhưng trở nên thiếu sức nặng khi Thành phố đặt mục tiêu trở thành trung tâm tài chính, logistics và giáo dục quốc tế.
PGS. Giannina Warren nhận định, một siêu đô thị với nhiều vai trò, từ công nghiệp, tài chính, logistics đến văn hóa và đổi mới sáng tạo, nếu không có một trục tư tưởng xuyên suốt, sẽ khó truyền tải thông điệp rõ ràng ra bên ngoài. Quy mô khổng lồ, nhưng ý nghĩa chỉ hình thành khi Thành phố biết kể câu chuyện của chính mình.
TP.HCM mới đang đại diện cho điều gì?
Theo TS. Bùi Quốc Liêm, giảng viên Truyền thông chuyên nghiệp tại Đại học RMIT, tính đa dạng về chức năng của Thành phố hôm nay đòi hỏi một cách tư duy mới về bản sắc Thành phố. Thay vì tìm kiếm một khẩu hiệu ngắn gọn cho mọi bối cảnh, TP.HCM cần xây dựng một kiến trúc thương hiệu dựa trên một trục nhận diện thống nhất.
Đã đến lúc cần tìm ra một câu chuyện mới cho “thành phố không ngủ sống động từng trải nghiệm”.
Câu chuyện về TP.HCM mới phải lý giải được vì sao các không gian khác nhau lại gắn kết hữu cơ với nhau, cùng hướng đến một tương lai chung. Nếu các khu vực sáp nhập chỉ cảm thấy mình là “phần mở rộng hành chính”, sự gắn bó và đồng thuận xã hội sẽ khó hình thành. Ngược lại, một bản sắc bao trùm nhưng tôn trọng vai trò riêng biệt sẽ giúp Thành phố gửi đi thông điệp nhất quán và đáng tin cậy.
Từ đô thị phồn hoa đến biển đảo trong lành, TP.HCM hôm nay sẽ kể với thế giới câu chuyện gì?
Mặt khác, ông cũng lưu ý rằng, khái niệm xây dựng thương hiệu thành phố thường bị hiểu sai. Nhiều người vẫn cho việc làm thương hiệu là thiết kế logo, viết khẩu hiệu hay triển khai các chiến dịch quảng bá. Thực chất, trong bối cảnh sáp nhập, việc xây dựng thương hiệu TP.HCM gần với việc điều phối chiến lược hơn là truyền thông đơn thuần.
“Một câu chuyện rõ ràng giúp các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng cùng nhìn về một hướng: từ ưu tiên đầu tư hạ tầng, định hình chiến lược thu hút vốn, đến chính sách giữ chân và thu hút nhân tài. Thương hiệu trở thành “la bàn” cho phát triển, hơn là lớp vỏ trang trí bên ngoài”, TS. Bùi Quốc Liêm nhận định.
“Trong bối cảnh sáp nhập, việc xây dựng thương hiệu TP.HCM gần với việc điều phối chiến lược hơn là truyền thông đơn thuần”, TS. Bùi Quốc Liêm từ Đại học RMIT Việt Nam nhận định.
Trong bối cảnh đất nước tròn 40 năm kiên trì đổi mới, vị thế và uy tín quốc tế không ngừng được nâng cao, TP.HCM đã lựa chọn đổi mới tư duy lãnh đạo và điều hành trong nhiệm kỳ 2026-2031, thể hiện qua việc kiên định mục tiêu, thống nhất trong lãnh đạo, quyết liệt trong chỉ đạo và nghiêm túc trong tổ chức thực hiện.
Đồng thời, Thành phố không chỉ tập trung giải quyết vấn đề trước mắt, mà từng bước chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển theo hướng chủ động hơn trong thiết kế không gian phát triển, tái cấu trúc nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị.
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành đô thị văn minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo năng động, hội nhập sâu rộng; có vị trí nổi trội ở khu vực Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố phấn đấu thuộc nhóm 100 đô thị có chất lượng sống tốt nhất thế giới, là trung tâm kinh tế – tài chính – dịch vụ – giáo dục – y tế của châu Á, điểm đến hấp dẫn toàn cầu; phát triển đặc sắc, bền vững và giàu bản sắc văn hóa.
Nhưng để là một thành phố cởi mở với mọi cơ hội đòi hỏi cơ chế thủ tục hành chính thông thoáng; để trở thành một nơi “đáng sống” cần hạ tầng và dịch vụ công hiệu quả; và để xứng tầm vóc một trung tâm tài chính quốc tế cần sự nhất quán, minh bạch và năng lực quản trị cao.
TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành đô thị văn minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo năng động, hội nhập sâu rộng; có vị trí nổi trội ở khu vực Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố phấn đấu thuộc nhóm 100 đô thị có chất lượng sống tốt nhất thế giới.
Theo các chuyên gia tại Đại học RMIT, cái giá của việc chậm trễ trong tái định vị thương hiệu là hữu hình. Truyền thông sẽ trở nên rời rạc, thiếu điểm nhấn. Người dân ở các vùng mới sáp nhập có thể cảm thấy xa lạ với chính câu chuyện về thành phố mà họ đang sống. Đối tác quốc tế có thể nhìn thấy tiềm năng, nhưng khó nắm bắt bản chất và định hướng phát triển. Từ đó, cơ hội để khẳng định TP.HCM như một siêu đô thị hàng đầu Đông Nam Á có thể âm thầm trôi qua.
Cuộc chuyển đổi hành chính đã hoàn tất. Câu hỏi đặt ra bây giờ là liệu Thành phố có thể kể được câu chuyện mới đủ rõ ràng để thế giới thấu hiểu và đủ thuyết phục để người dân tin tưởng. Thách thức phía trước không phải xây dựng một câu chuyện “gượng ép”, mà là diễn đạt mạch lạc và thuyết phục những gì Thành phố đang sở hữu: một vùng đô thị kết nối công nghiệp với đổi mới sáng tạo, cảng biển với tài chính, văn hóa với cơ hội, nội lực địa phương với khát vọng toàn cầu.
Bài: Nguyễn Bảo | Ảnh: RMIT Việt Nam, Vũ Hiếu, Long Thiên, Trọng Danh
