Thời gian gần đây, làng Kon Tu Ma (Quảng Ngãi) bất ngờ trở thành điểm đến được nhiều du khách tìm đến, những kho lúa nhỏ xinh được dựng cao trên cọc gỗ, mái lợp đơn sơ, xếp cạnh nhau thành từng cụm như những “ngôi nhà cổ tích” giữa đại ngàn.
Ẩn mình bên dòng sông Đăk S’Nghé hiền hòa, làng Kon Tu Ma, xã Măng Đen (Quảng Ngãi) mang vẻ đẹp nguyên sơ giữa đại ngàn. Bao quanh ngôi làng là những cánh rừng xanh thẳm, ruộng lúa bậc thang trải dài theo triền dốc tạo nên bức tranh thiên nhiên độc đáo.
Ẩn mình tán rừng xanh thẳm, hơn 50 hộ đồng bào Xơ Đăng nơi đây vẫn lưu giữ nguyên vẹn nếp sống truyền thống từ bao đời.
Thời gian gần đây, làng Kon Tu Ma bất ngờ trở thành điểm đến được nhiều du khách tìm đến với vẻ đẹp mộc mạc của những kho lúa nằm bên rừng thông và ruộng bậc thang. Những kho lúa nhỏ xinh được dựng cao trên cọc gỗ, mái lợp đơn sơ, xếp cạnh nhau thành từng cụm như những “ngôi nhà cổ tích” giữa đại ngàn.
Vào buổi sáng tinh mơ, khi màn sương còn bảng lảng trên triền núi, những kho lúa hiện lên mờ ảo trong ánh nắng đầu ngày. Chiều xuống, ánh hoàng hôn nhuộm vàng mái gỗ cũ kỹ, tạo nên khung cảnh bình yên khiến bất cứ ai ghé qua cũng muốn dừng chân thật lâu.
Nữ du khách Mộc Miên đến từ Đà Nẵng cho biết nhiều lần đến Măng Đen nhưng lần đầu tiên ghé thăm làng Kon Tu Ma khiến bạn bất ngờ với di sản văn hóa lúa nước độc đáo nơi đây. “Những kho lúa ở đây khiến tôi ngạc nhiên vì quá đẹp và rất đặc biệt. Tôi cảm giác như mình vừa bước vào một không gian văn hóa hoàn toàn khác, nguyên sơ và chân thật”, Mộc Miên thổ lộ.
Ông A Hùng, Bí thư thôn Kon Tu Ma, cho biết đồng bào Xơ Đăng từ bao đời nay có tập quán dựng kho lúa riêng biệt, đặt xa khu vực nhà ở và thường làm gần nhau thành từng cụm.“Đó không chỉ là cách bảo quản lúa tránh thú rừng, chuột hay sâu mọt, mà còn thể hiện tinh thần cộng đồng, sự sung túc và niềm tự hào của dân làng”, ông A Hùng nói.
Sau mỗi mùa gặt, dân làng tổ chức lễ rước thần lúa về kho, cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống đủ đầy. Hạt lúa vì thế không đơn thuần là lương thực mà còn là linh hồn của núi rừng, là món quà của thần linh và tổ tiên. Tập quán làm kho lúa riêng biệt là nét văn hóa phổ biến của cư dân vùng Đông Trường Sơn và chứa đựng nhiều giá trị tri thức bản địa độc đáo. Việc Kon Tu Ma trở nên nổi tiếng cho thấy văn hóa bản địa hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch bền vững.
Hiện nay, người dân Kon Tu Ma bắt đầu làm du lịch cộng đồng với các mô hình homestay nhỏ, mở ra cơ hội để du khách hòa mình vào nhịp sống bản địa. Những người phụ nữ Xơ Đăng dẫn khách lội suối úp cá, dệt thổ cẩm, đan lát. Những bữa cơm đậm hương vị núi rừng được chuẩn bị từ nếp nương, gà thả vườn, cá suối, rau rừng và ché rượu cần thơm nồng.
Sự chất phác và thân thiện của người dân khiến nhiều du khách lưu luyến. Không ít người tìm đến đây không chỉ để chụp ảnh những kho lúa đẹp như tranh, mà còn để cảm nhận một đời sống cộng đồng vẫn còn nguyên hơi thở truyền thống.
Giữa “thiên đường xanh” Măng Đen, Kon Tu Ma đang trở thành điểm nhấn đặc biệt của hành trình khám phá văn hóa Tây Nguyên. Ở độ cao khoảng 1.200 m so với mực nước biển, Măng Đen sở hữu khí hậu ôn đới mát mẻ quanh năm, nhiệt độ trung bình từ 18–22 độ C. Với diện tích gần 40.000 ha và gần 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, nơi đây vẫn lưu giữ được kho tàng văn hóa bản địa quý giá.
Quảng Ngãi đang định hướng đưa Măng Đen trở thành trung tâm nghỉ dưỡng thiên nhiên và điểm đến du lịch sinh thái, văn hóa tầm quốc gia. Trong chiến lược phát triển ấy, những ngôi làng như Kon Tu Ma chính là “linh hồn” của đại ngàn – nơi lưu giữ ký ức văn hóa, tri thức bản địa và vẻ đẹp nguyên sơ mà du khách hôm nay luôn khao khát tìm về.
Giữa nhịp sống hiện đại đầy vội vã, Kon Tu Ma vẫn lặng lẽ nằm bên dòng Đăk S’Nghé như một miền cổ tích của Tây Nguyên. Nơi ấy có tiếng suối chảy qua mùa, có mùi khói bếp vương trên mái nhà sàn, có những kho lúa trầm mặc dưới tán thông già và có cả nụ cười hiền hậu của những con người chưa từng rời xa đại ngàn.
Một ngôi làng nhỏ, nhưng đang kể cho du khách nghe câu chuyện lớn về văn hóa, về sự biết ơn thiên nhiên và về cách con người gìn giữ bản sắc giữa dòng chảy không ngừng của thời gian.
Minh Thu
