(Znews) – Từ món tráng miệng truyền thống Philippines, khoai tím ube đang được săn đón tại Mỹ và nhiều thị trường, khiến nhu cầu tăng vọt và nguồn cung nhỏ lẻ chịu áp lực.
 |
| Ube là một loại khoai mỡ màu tím có nguồn gốc từ Philippines. Ảnh: Kalel Demetrio. |
Mỗi tháng, Ren Pulido mua gần 55 kg khoai mỡ tím (ube) để nghiền lấy bột, sau đó làm thành nhiều loại bánh. Chấp nhận mức giá ube tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019, lên khoảng 11 USD/kg, chủ tiệm bánh ở San Francisco (Mỹ) này vẫn thường xuyên nhận thông báo “cháy hàng” từ bên bán nguyên liệu.
“Nhiều lúc chúng tôi phải chấp nhận không thể tìm ra ube để mua nữa”, Pulido nói trên Bloomberg, cho biết việc thiếu ube có thể đánh mất dấu ấn riêng trong sản phẩm.
Ube là loại khoai có nguồn gốc từ Philippines, nổi bật với màu tím đậm và vị ngọt nhẹ, béo ngậy, thường được dùng trong các món tráng miệng và đồ uống. Được ví như “matcha mới”, cơn sốt ube bùng lên mạnh mẽ, vượt ra khỏi biên giới Philippines để trở thành nguyên liệu thời thượng tại nhiều thành phố lớn trên thế giới.
 |
| Ube hiện xuất hiện dưới nhiều biến tấu mới, từ bánh phô mai đến kem, hay đồ uống sáng tạo. Ảnh: @gobigboi. |
Theo công ty nghiên cứu Datassential, số nhà hàng Mỹ đưa ube vào thực đơn đã tăng gấp 3 lần trong năm 2025 so với 2021. Starbucks dự kiến bổ sung macchiato dừa ube đá trên toàn nước Mỹ từ tháng 3; King’s Hawaiian tung bánh mì cuộn dừa ube và bán hết gần như ngay lập tức; trong khi chuỗi trà sữa Xing Fu Tang cung cấp đồ uống ube theo mùa.
Tập đoàn Jollibee Foods Corp. của Philippines cũng bán bánh ngọt nhân ube được ưa chuộng, trong bối cảnh hãng chuẩn bị kế hoạch niêm yết tại Mỹ vào cuối năm 2027.
Nhu cầu tăng nhanh đã bộc lộ những điểm yếu trong chuỗi cung ứng ube. Theo dữ liệu từ Liên Hợp Quốc, Philippines xuất khẩu gần 610 tấn khoai lang – bao gồm ube – trong 9 tháng đầu năm 2025, tăng 43% so với cùng kỳ năm trước. Mỹ là thị trường lớn nhất, chiếm hơn một nửa lượng xuất khẩu trong giai đoạn 2019-2024.
Tuy nhiên, phần lớn ube vẫn được trồng theo quy mô hộ gia đình, thiếu những đồn điền lớn như các loại nông sản khác. Hơn 1/3 sản lượng tập trung ở vùng Trung Visayas của Philippines, nơi bão thường xuyên gây gián đoạn việc thu hoạch.
Áp lực kinh tế buộc nhiều nông dân bán toàn bộ vụ mùa thay vì giữ lại giống chất lượng cao để tái canh, khiến năng suất khó cải thiện.
 |
| Khoai ube thường bị nhầm lẫn với khoai môn, song đây là 2 loại khoai khác biệt. Ảnh: @adobodownunder. |
Bên cạnh những thách thức nội tại, các yếu tố thương mại quốc tế cũng khiến nguồn cung thêm biến động. Một số nhà phân phối cho biết căng thẳng thương mại và thay đổi chính sách nhập khẩu đã làm gián đoạn việc vận chuyển sang Mỹ, buộc các nhà sản xuất như Daniel Corpuz, thợ làm sôcôla gốc Philippines ở New York, phải trực tiếp tìm đến nông dân để đảm bảo nguồn hàng ổn định.
Trước đó, Worth Global Style Network (WGSN) xếp ube vào nhóm xu hướng thực phẩm nổi bật năm 2023, còn năm 2024, ube được gọi là “Hương vị của năm” và khẳng định đây là ứng viên hiếm hoi có thể lặp lại quỹ đạo toàn cầu của matcha.
Dẫu vậy, “soán ngôi matcha” là một hành trình dài. Matcha đã mất nhiều năm để trở thành nguyên liệu chủ đạo với hệ sinh thái thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng và nhóm khách hàng trung thành. Ube hiện mới ở giai đoạn tăng tốc, nơi sức lan truyền mạnh nhưng độ bền của xu hướng vẫn cần thời gian kiểm chứng.